Benieuwd naar Staffyou WFM?

Plan een demo
Staffyou
Demo
WFM blog

Arbeidstijdenwet in je rooster: rusttijden en roostertermijnen per cao

Volgens de Arbeidstijdenwet krijgt een medewerker van 18 jaar of ouder ten minste 11 uur aaneengesloten rust per 24 uur, eens per 7 × 24 uur in te korten tot 8 uur als het werk dat nodig maakt. Hij werkt hooguit 12 uur per dienst en 60 uur per week. Het rooster maak je bekend volgens de termijn in je cao, of ten minste 28 dagen vooraf als er geen cao-termijn of andere afspraak met de medewerker is. In de horeca is de cao-termijn 3 weken, in de VVT en de ziekenhuizen 28 dagen en in de gehandicaptenzorg 21 etmalen.

WFM blog

Volgens de Arbeidstijdenwet krijgt een medewerker van 18 jaar of ouder ten minste 11 uur aaneengesloten rust per 24 uur, eens per 7 × 24 uur in te korten tot 8 uur als het werk dat nodig maakt. Hij werkt hooguit 12 uur per dienst en 60 uur per week. Het rooster maak je bekend volgens de termijn in je cao, of ten minste 28 dagen vooraf als er geen cao-termijn of andere afspraak met de medewerker is. In de horeca is de cao-termijn 3 weken, in de VVT en de ziekenhuizen 28 dagen en in de gehandicaptenzorg 21 etmalen.

Welke rusttijden en maximale werktijden gelden?

Dit zijn de hoofdregels voor medewerkers van 18 jaar en ouder.

RegelNormArtikel ATW
Dagelijkse rustten minste 11 uur aaneengesloten per 24 uur; eens per 7 × 24 uur in te korten tot 8 uur als de aard van het werk of de bedrijfsomstandigheden dat nodig maken5:3 lid 2
Wekelijkse rust36 uur aaneengesloten per 7 × 24 uur, of 72 uur per 14 × 24 uur, te splitsen in blokken van ten minste 32 uur5:5 lid 2
Per diensthooguit 12 uur5:7 lid 2
Per weekhooguit 60 uur5:7 lid 2
Gemiddeldhooguit 55 uur per week over 4 weken en 48 uur per week over 16 weken5:7 lid 2 en 3
Pauzebij meer dan 5,5 uur werk: 30 minuten (mag in twee keer 15); bij meer dan 10 uur: 45 minuten (in blokken van ten minste 15)5:4 lid 2
Zondagalleen als dat uit de aard van het werk voortvloeit en is afgesproken, of na overeenstemming met de OR en met instemming van de medewerker; ten minste 13 vrije zondagen per 52 weken, tenzij de cao anders regelt5:6

De periode van 24 uur begint op het moment dat de medewerker die dag aan het werk gaat (art. 5:3 lid 3 ATW). Een onderbreking is pas een pauze wanneer die minstens 15 minuten duurt en de medewerker dan geen enkele verplichting heeft (art. 1:7 ATW).

Een cao of een schriftelijke regeling met je ondernemingsraad mag op een paar punten afwijken, bijvoorbeeld bij de pauze (bij meer dan 5,5 uur werk minimaal 15 minuten) en het gemiddelde van 55 uur per 4 weken (art. 1:4, 5:4 lid 3 en 5:7 lid 4 ATW). Ook dan blijven de grenzen van 12 uur per dienst, 60 uur per week en gemiddeld 48 uur over 16 weken gelden. Voor een aantal sectoren en dienstvormen, zoals aanwezigheidsdiensten, staan aparte regels in het Arbeidstijdenbesluit. Meer achtergrond vind je in de kennisbank over de Arbeidstijdenwet.

Wat geldt er voor nachtdiensten?

Een nachtdienst is een dienst met meer dan één uur werk tussen 00.00 en 06.00 uur (art. 1:7 ATW). Een sluitdienst tot 01.00 uur is dus net geen nachtdienst, een sluitdienst tot 01.30 uur wel. Voor nachtdiensten gelden extra regels (art. 5:8 ATW):

  • Een nachtdienst duurt hooguit 10 uur. Vijf keer per 14 × 24 uur en 22 keer per 52 weken mag dat 12 uur zijn, met daarna ten minste 12 uur rust.
  • Eindigt de nachtdienst na 02.00 uur, dan volgt ten minste 14 uur rust. Eens per 7 × 24 uur mag dat 8 uur zijn als de aard van het werk of de bedrijfsomstandigheden dat nodig maken.
  • Na drie of meer nachtdiensten achter elkaar volgt ten minste 46 uur rust.
  • Een reeks opeenvolgende diensten waarin een nachtdienst zit, telt hooguit 7 diensten; een cao kan dat oprekken tot 8.
  • Heeft iemand 16 of meer nachtdiensten in 16 weken, dan werkt hij in die periode gemiddeld hooguit 40 uur per week.
  • Per 16 weken draait iemand hooguit 36 nachtdiensten die na 02.00 uur eindigen. De horeca-cao gebruikt de ruimte die de wet daarvoor geeft: hooguit 140 van zulke nachtdiensten per 52 weken, of hooguit 38 uur werk tussen 00.00 en 06.00 uur per 2 weken (art. 3.8).

Welke regels gelden voor jongeren onder de 18?

Voor 16- en 17-jarigen is de Arbeidstijdenwet strenger:

  • hooguit 9 uur per dienst, 45 uur per week en gemiddeld 40 uur per week over 4 weken (art. 5:7 lid 1);
  • ten minste 12 uur rust per 24 uur, met daarin de uren tussen 23.00 en 06.00 uur (art. 5:3 lid 1). Een 17-jarige mag dus geen sluitdienst draaien die na 23.00 uur eindigt, op een enkele uitzondering voor leerlingen in een bakkersopleiding na (art. 5.4:3 Arbeidstijdenbesluit);
  • bij meer dan 4,5 uur werk een pauze van 30 minuten, te splitsen in twee keer 15 (art. 5:4 lid 1);
  • ten minste 36 uur aaneengesloten rust per 7 × 24 uur (art. 5:5 lid 1).

Kinderen onder de 16 mogen alleen in uitzonderingsgevallen werken, zoals licht werk buiten schooltijd vanaf 13 jaar (art. 3:2 ATW). Daarvoor gelden aparte regels in het Arbeidstijdenbesluit.

Wanneer moet het rooster bekend zijn?

De Arbeidstijdenwet regelt dit in drie stappen (art. 4:2 ATW):

  1. Je maakt het rooster zo tijdig mogelijk bekend. Wat tijdig is, staat in je cao of in een regeling met je ondernemingsraad.
  2. Staat het daar niet in, dan geldt wat je met de medewerker zelf afspreekt.
  3. Is er niets geregeld, dan maak je het rooster ten minste 28 dagen van tevoren bekend.

Kan dat door de aard van het werk niet, dan meld je ten minste 28 dagen vooraf op welke dag de wekelijkse rust en de zondagsrust beginnen, en ten minste 4 dagen vooraf de werktijden. Ook wijzigingen in het werkpatroon meld je volgens het Arboportaal zo tijdig mogelijk. Bij het vaststellen van het rooster houd je, voor zover dat redelijk is, rekening met persoonlijke omstandigheden zoals zorgtaken (art. 4:1a ATW).

Dit staat in de cao's die we hebben nagelezen (stand 6 november 2026):

CaoRooster bekendWijzigen na publicatieArtikelLooptijd
Horecaten minste 3 weken voorafna overleg, als de bedrijfsomstandigheden het noodzakelijk maken, in redelijkheid3.3 en 3.42025-2026, avv tot en met 31-12-2026
Retail Non-Foodten minste 3 weken vooraf, in overleg vastgesteld; niet voor afroepmedewerkersafwijken van de termijn alleen in uitzonderlijke gevallen5.12026-2027
Supermarkten (VGL-cao, grootwinkelbedrijven)het volledige rooster ten minste één volle week voorafin overleg; voor erbijbaners en hulpkrachten geldt bij onvoorziene factoren een oproep- en intrekkingstermijn van 24 uur4 lid 32-7-2024 tot en met 31-3-2026
VVTten minste 28 dagen voorafbinnen 28 dagen alleen met instemming van de medewerker3.2 lid 12025-2026 tot 31-8-2026; opvolger 2026-2028 (tot en met 31-8-2028) afgesproken zonder wijziging van deze termijn, definitieve tekst nog niet gepubliceerd
Gehandicaptenzorgten minste 21 etmalen vooraf bij wisselende diensten; korter als de aard van het werk dat vraagtaanpassen in overleg; toeslag als de medewerker binnen 21 dagen extra werkt6:6 lid 3 en 4; wijzigen 6:2 lid 6 en 7:4 lid 52025-2026
Ziekenhuizenten minste 28 dagen vooraf; het rooster wordt 3 maanden vooruit gemaaktincidenteel als het dienstbelang dat nodig maakt; binnen 72 uur met overwerktoeslag6.8 lid 2 en 5; 6.172025-2027, tot en met 31-1-2027
GGZten minste 3 weken vooraf, streven 4 wekenregeling verschoven diensten vervallen per 1-1-2026; toeslag voor extra uren buiten het roosterhoofdstuk 2 art. 3 lid 12025-2026, tot en met 31-7-2026

Loopt je cao af of komt er een nieuwe, controleer dan bij je werkgeversorganisatie welke tekst geldt.

Waar gaat het in de praktijk mis?

Sluiten en de volgende dag openen

Bij een sluit-opendienst eindigt de ene dienst laat en begint de volgende vroeg. Reken vanaf het einde van de sluitdienst:

Sluitdienst eindigt omVroegste begin volgende dienstMet inkorting (eens per 7 × 24 uur)
23.00 uur10.00 uur (11 uur rust)07.00 uur (8 uur)
01.30 uur, nachtdienst vóór 02.00 uur12.30 uur (11 uur)09.30 uur (8 uur)
02.30 uur, nachtdienst na 02.00 uur16.30 uur (14 uur)10.30 uur (8 uur)

De inkorting is geen vrije keuze: die mag alleen als de aard van het werk of de bedrijfsomstandigheden het nodig maken, en maar één keer in elke aaneengesloten periode van 7 × 24 uur, ongeacht hoe je roosterweek loopt.

Diensten ruilen

Een ruil verandert niets aan de regels. De dienst moet passen binnen de rusttijden en weekuren van wie hem overneemt. Jij blijft als werkgever verantwoordelijk, ook als medewerkers onderling ruilen: de wet verplicht de werkgever de arbeid zo te organiseren dat de normen worden nageleefd.

Voorbeeld (fictief). Bas is 19 en werkt in de bediening van een restaurant onder de horeca-cao. Zijn rooster:

DagDienstUrenRust vóór de dienst
di16.00-23.007maandag vrij
wo16.00-23.00717 uur
vr17.00-01.30 (nachtdienst)8,542 uur
za10.00-18.0088,5 uur, de inkorting van deze week
zo12.00-20.00818 uur

Samen 38,5 uur, elke dienst met 30 minuten pauze. Dit rooster klopt: de nachtdienst van vrijdag duurt korter dan 10 uur en eindigt vóór 02.00 uur, en de korte rust naar zaterdag is de enige inkorting.

Een collega vraagt Bas om haar woensdagochtend van 07.00 tot 12.00 uur over te nemen; zij neemt zijn woensdagavond. Dan heeft Bas tussen dinsdag 23.00 uur en woensdag 07.00 uur maar 8 uur rust. Dat is een tweede inkorting binnen dezelfde 7 × 24 uur als zaterdag. De ruil kan alleen als zijn zaterdagdienst pas om 12.30 uur begint, of als de collega iemand anders vindt.

Registratie van de werkelijke uren

Je moet de arbeids- en rusttijden deugdelijk registreren, zodat de Arbeidsinspectie kan controleren of je de wet naleeft (art. 4:3 ATW). Volgens het Arboportaal is de vorm vrij, maar je bewaart de gegevens ten minste 52 weken (art. 3.2:1 Arbeidstijdenbesluit). Registreer de werkelijke tijden en niet het rooster: een dienst die een uur uitloopt, kan de rust voor de volgende dienst onder de grens brengen. Voor uitzendkrachten ben jij als inlener de werkgever in de zin van de Arbeidstijdenwet (art. 1:1 ATW), dus hun uren horen ook in jouw registratie.

Hoe organiseer je dit in de praktijk?

Met een klein team en vaste diensten is dit met de hand te overzien. Met jongeren, nachtdiensten, ruilen en wisselende flexkrachten wordt het lastiger, omdat elke wijziging de rust van een andere dag kan raken.

Staffyou Compliance toetst bij het inplannen, bij het inchecken en bij de urenverwerking aan rusttijden, maximale uren per week en per periode, pauzeregels, nachtarbeid en de aparte regels voor 16- en 17-jarigen. Per regel stel je in of die een plaatsing blokkeert of een waarschuwing geeft, en achteraf zie je welke regels golden en welke controle is uitgevoerd. In de medewerker-app ruilen medewerkers zelf diensten; ook dan gelden dezelfde regels. Met urenregistratie klokken medewerkers in op hun geplande dienst en keuren leidinggevenden de uren digitaal goed.

Veelgestelde vragen

Hoeveel uur rust moet er tussen twee diensten zitten?

Ten minste 11 uur, eens per 7 × 24 uur in te korten tot 8 uur als het werk dat nodig maakt. Na een nachtdienst die na 02.00 uur eindigt, is dat 14 uur. Voor 16- en 17-jarigen geldt 12 uur, inclusief de uren tussen 23.00 en 06.00 uur.

Wanneer moet het rooster bekend zijn in de horeca?

Volgens de horeca-cao 2025-2026 ten minste 3 weken van tevoren (art. 3.3).

Wanneer moet het rooster bekend zijn in de zorg?

In de VVT en de ziekenhuizen ten minste 28 dagen, in de gehandicaptenzorg ten minste 21 etmalen bij wisselende diensten, en in de GGZ ten minste 3 weken. Kijk altijd in de cao die voor jouw organisatie geldt.

Mag je een rooster wijzigen nadat het bekend is?

Dat hangt af van je cao. De Arbeidstijdenwet vraagt dat je wijzigingen zo tijdig mogelijk meldt. In de VVT kan een wijziging binnen 28 dagen alleen met instemming van de medewerker; in de horeca mag het na overleg als de bedrijfsomstandigheden het noodzakelijk maken.

Wil je zien hoe een rooster vooraf op rusttijden en cao-regels wordt getoetst? Plan een demo.

Bronnen

Verder lezen

Personeelsplanning in één systeem?

Staffyou WFM: €0,15 per gepland uur, de eerste 500 uur per maand gratis.

Plan een demo